Wat betekent het om werkelijk op God te vertrouwen?

Kort antwoord: Op God vertrouwen betekent niet dat je nooit bang bent of alle uitkomsten begrijpt. Het betekent dat je, juist met je vragen en je beperkte overzicht, besluit dat Zijn karakter betrouwbaarder is dan jouw behoefte aan controle. Werkelijk vertrouwen is daarom overgave: niet langer zelf heersen, maar Jezus laten heersen over je wil, je omstandigheden en je toekomst.

Iedereen zegt het makkelijk: vertrouw maar op God. Maar wat betekent dat als je kind andere keuzes maakt dan je hoopte? Als je baan wegvalt, als je gebeden onbeantwoord lijken, als mensen je pijn hebben gedaan en je hebt geleerd dat vasthouden veiliger is dan loslaten? Ik ken die worsteling van dichtbij. Mijn trigger was niet zozeer de angst dat God niet voor me zou zorgen, maar de controle over hoe Hij dat dan zou doen. En telkens deed Hij het op een andere manier dan ik had bedacht, een manier die mijn controle afbrak en die uiteindelijk mooier bleek.

Vertrouwen is het tegenovergestelde van controle

Controle is het altijd maar willen beheersen van de dingen die gebeuren. Niet kunnen loslaten. Willen beïnvloeden en sturen naar onze eigen ideeën. Het probleem is dat de Heilige Geest per definitie niet onder onze controle staat. Waar wij krampachtig vasthouden aan onze eigen beperkte mogelijkheden, waar we elkaar proberen te remmen, waar we regels stellen boven relatie, daar kan de Heilige Geest niet veel mee. Ik zeg het wel eens scherp: controle is een ziekte die vaak wordt gekoesterd, maar waar we van moeten genezen om het Koninkrijk van God te zien doorbreken.

Controle en angst hebben de neiging om vertrouwd aan te voelen, maar ze laten je vastlopen. Angst verzwakt je vertrouwen in Gods zorg en nabijheid, zodat je je meer richt op je zorgen dan op Zijn beloften. Angst verschuift je focus van geloof naar controle. En angst kan zelfs je gebed verstoren, omdat je gaat twijfelen of Hij wel zal ingrijpen of luisteren. Daarom raakt deze vraag het fundament van je relatie met God. Geloof is namelijk vertrouwen. Als God niet te vertrouwen is in wat Hij doet, rooft dat direct ons geloof. En dat is precies wat de vijand wil: dat we vanuit angst alles in controle houden, zonder diepe overgave.

Jezus in de hof: niet Mijn wil, maar Uw wil

Als we ons leven aan Jezus geven, geven we daarmee ook de controle aan Jezus. Niet langer wij heersen, maar Hij heerst. Dat heeft consequenties voor onze zelfbeschikking. Jezus zelf geeft het mooiste voorbeeld, in de hof, op het ultieme moment van liefde in de wereldgeschiedenis. Hij wil eigenlijk dat de beker aan Hem voorbijgaat.

Mijn Vader, als het mogelijk is, laat deze drinkbeker aan Mij voorbijgaan. Maar niet zoals Ik wil, maar zoals U wilt.
Mattheüs 26:39 (HSV)

Jezus had de zelfbeheersing om op dat moment Zijn wil ondergeschikt te maken aan de wil van de Vader. Dat is wat vertrouwen ten diepste is: je wil onder die van God leggen, ook als je liever een andere weg zou gaan. En het gaat niet alleen over je eigen wil, maar ook over situaties en omstandigheden. Kunnen we loslaten en liefhebben als onze kinderen andere keuzes maken? Kunnen we onszelf liefhebben als we fouten hebben gemaakt, terwijl we dachten alles onder controle te hebben? God vraagt een radicale overgave die elke controle uitsluit. Overal waar wij zelf nog de touwtjes in handen willen houden, belemmeren we Hem ten diepste.

Maria en de blijvers: kiezen voor vertrouwen zonder alles te begrijpen

Maria krijgt een boodschap die haar hele leven op zijn kop zet en die ze onmogelijk kan overzien. Haar antwoord is een van de mooiste zinnen van de Bijbel.

Maria zei: Zie, de dienares van de Heere, laat met mij geschieden overeenkomstig uw woord.
Lukas 1:38 (HSV)

Ze begreep het niet, maar ze koos voor vertrouwen. Hetzelfde zie je in Johannes 6, wanneer veel volgelingen Jezus verlaten omdat Zijn woorden te hard zijn. Een aantal van hen blijft.

Heere, naar wie zullen wij heen gaan? U hebt woorden van eeuwig leven.
Johannes 6:68 (HSV)

Het zijn de blijvers die later de wereld zullen veranderen, de grondleggers van de grootste levenbrengende beweging die er ooit is geweest. Ook zij begrepen het niet, maar kozen simpelweg voor vertrouwen. En precies op die plek, in die keuze, wordt je geloof dieper en krachtiger. Daar kan je hart dieper verbonden worden met dat van Hem. Want dat vraagt gehoorzaamheid en overgave, zonder terughoudendheid of controle, zonder dat het logisch hoeft te zijn vanuit jou en mij.

God is goed, en Hij geeft graag

Het grootste obstakel voor vertrouwen is een gebrek aan geloof in Gods goedheid. Soms denken mensen dat God moeilijk doet, of dat ze niet waardig genoeg zijn. Maar Jezus zegt juist dat de Vader graag geeft.

Als u dus, hoewel u slecht bent, uw kinderen goede gaven weet te geven, hoeveel te meer zal uw hemelse Vader de Heilige Geest geven aan hen die tot Hem bidden?
Lukas 11:13 (HSV)

Kort gezegd: de grootste obstakels zitten niet bij God, maar in ons hart. De sleutel is overgave, geloof en honger. De Geest komt graag daar waar Hij welkom is. Kijk maar naar de vruchten in het leven van mensen die zijn aangeraakt en gevuld door Gods Geest en het aan Hem overlaten hoe Hij wil werken. Loslaten is geen verlies, maar winst.

Als vertrouwen moeilijk is door pijn

Misschien denk je: hoe kan ik iemand vertrouwen als ik zo vaak gekwetst ben? Als je angsten of weerstand hebt tegen kracht en liefde, komt dat vaak voort uit manipulatie, pijn en afwijzing die je hebt meegemaakt. Mijn antwoord is niet: zet je eroverheen. Mijn antwoord is: laat de Trooster komen in je pijn. Ga niet vechten tegen wat er loskomt. Lachen en huilen geven de Trooster ruimte. En vernieuw je denken, of beter nog, laat je denken krijgsgevangen nemen.

Want wij breken valse redeneringen af en elke hoogte die zich verheft tegen de kennis van God, en wij nemen elke gedachte gevangen om die te brengen tot de gehoorzaamheid aan Christus.
2 Korinthe 10:5 (HSV)

Accepteer dat je geen controle kunt hebben. Controle is een illusie. De enige echte controle is overgave aan Jezus, die alle macht heeft in de hemel en op aarde. Overgave is als open handen, als een open vraag die geen antwoord hoeft. Soms moet je radicaal besluiten om controle en angst geen plaats meer te geven. Dat is een moeilijke keuze, maar het is de weg naar vrijheid. Een gebed dat ik zelf regelmatig bid: “Heilige Geest, dank U dat U mij wilt resetten. Ik geef mijn neiging tot controle uit handen. Ik leg mijn angst en onzekerheid bij U neer. Controle en angst eruit, vertrouwen en overgave erin. In Jezus’ Naam.”

Praktisch: wat kun je vandaag doen?

Benoem eerlijk waar jij controle wilt houden. Niet in het algemeen, maar concreet: welke situatie, welk persoon, welke uitkomst.
Bid het resetgebed. Geef je neiging tot controle en je angst hardop aan God en kies bewust voor loslaten en vertrouwen.
Neem je gedachten gevangen. Als de angst opkomt, zet er een belofte van God tegenover, bijvoorbeeld Jesaja 41:10, en spreek die uit.
Geef de Trooster ruimte in je pijn. Wees niet bang voor tranen of emoties; daar geneest God vaak juist.

Veelgestelde vragen over vertrouwen op God

Hoe kan ik God vertrouwen als ik teleurgesteld ben?

Teleurstelling hoeft je vertrouwen niet te vernietigen, maar het vraagt wel eerlijkheid. Zeg God wat er in je leeft, zoals de psalmisten dat deden, en kijk dan opnieuw naar Zijn karakter zoals Jezus dat laat zien. Vertrouwen is niet gebaseerd op het begrijpen van elke uitkomst, maar op wie Hij is. Blijf dichtbij Hem, ook met je vragen.

Wat is het verschil tussen vertrouwen op God en passief afwachten?

Vertrouwen op God maakt je niet passief, maar brengt je juist in beweging. Maria zei ja en ging; de discipelen bleven en volgden. Je legt de uitkomst in Gods handen, maar je wandelt gehoorzaam in het licht dat je al hebt gekregen. Passief afwachten is vaak verkapte controle: je doet niets totdat je zeker weet dat het goed uitpakt.

Hoe laat ik controle los en leer ik me overgeven aan God?

Begin met te erkennen dat controle een illusie is en dat alleen Jezus alle macht heeft. Benoem concreet waar jij de touwtjes vasthoudt, leg dat in gebed bij Hem neer en vraag de Heilige Geest je te vullen. Overgave is geen eenmalig besluit maar een dagelijkse keuze, en de vruchten ervan in je leven zullen je helpen om steeds meer los te laten.

Je hoeft dus niet alles in één keer te begrijpen. Blijf dichtbij Jezus, wees eerlijk over wat er in je leeft en zet de stap die vandaag helder is. Groei ontstaat vaak niet door één groot moment, maar door telkens opnieuw te antwoorden op Zijn liefde en leiding. Verwacht daarbij geen starre formule. De Heilige Geest werkt persoonlijk, maar nooit los van het Woord, het karakter van Jezus en de gezonde gemeenschap van gelovigen om je heen. Hij leidt de dans, en jij mag leren volgen. Want alleen wie loslaat in Zijn doorboorde handen, wordt eindelijk echt zichzelf.

Lees ook

Albert van der Heide is apostolisch bouwer, pastor en spreker. Samen met Michelle van der Heide dient hij kerken en events in Nederland en daarbuiten. Lees meer over Albert & Michelle of nodig hen uit als spreker.